Kulak Çınlamasının Nedeni Kulağınız Değil, Çene Ekleminiz Olabilir Mi?
Prof. Dr. Mehmet Oğuz Öztoprak’ın Ortopedik Çene Eklemi Yaklaşımı
Kulak çınlaması, tıbbi adıyla tinnitus, denildiğinde çoğu kişinin aklına ilk olarak kulak hastalıkları gelir. Ancak klinik pratiğimizde sıklıkla farklı bir tabloyla karşılaşıyoruz.
Kulak Muayeneleri Normal Olmasına Rağmen Çınlama Devam Edebilir
Bazı hastalarda;
Hastanın kulak muayeneleri normaldir.
MR görüntülemelerinde ciddi bir problem görülmez.
Çeşitli ilaç tedavileri uygulanmıştır.
Buna rağmen kulak çınlaması devam etmektedir.
Bu noktada gözden kaçan önemli bir soru vardır:
Sorun gerçekten kulakta mı, yoksa kulağa komşu olan çene ekleminde mi?
Kulak Çınlaması Aslında Bir Alarm Sinyali Olabilir
Vücudumuz çoğu zaman ortaya çıkan belirtiler aracılığıyla bize bir şeylerin yolunda gitmediğini haber verir.
Kulak çınlaması da bazı hastalarda yalnızca bir kulak şikâyeti değil, altta yatan fonksiyonel bir problemin uyarı sinyali olabilir.
Çınlama Daha Büyük Bir Dengesizliğin İlk Belirtisi Olabilir
Özellikle kulak muayeneleri normal bulunan, ancak diş sıkma, çene ağrısı, boyun problemleri veya postür bozuklukları yaşayan bireylerde çınlama bazen daha büyük bir biyomekanik dengesizliğin ilk belirtisi olarak karşımıza çıkabilir.
Bu nedenle kulak çınlamasını yalnızca baskılanması gereken bir semptom olarak değil, neden ortaya çıktığının araştırılması gereken önemli bir klinik bulgu olarak değerlendirmek gerekir.
Çene Eklemi Sadece Bir Eklem Değildir
Geleneksel yaklaşım çene eklemini yalnızca ağız açıp kapatan bir eklem olarak değerlendirir.
Oysa çene eklemi birçok sistemle doğrudan ilişkilidir.
Çene Eklemi Hangi Sistemlerle İlişkilidir?
Çene eklemi;
Kafatası dengesi,
Boyun postürü,
Omurga dizilimi,
Solunum yolu açıklığı,
Çiğneme sistemi,
Dişlerin kapanışı, yani oklüzyon
ile doğrudan ilişkilidir.
Bu sistemlerden birindeki bozulma zamanla diğerlerini de etkileyebilir.
Bu nedenle bazı hastalarda kulak çınlaması aslında kulağın değil, çene eklemi sisteminin verdiği bir alarm sinyali olabilir.
Somatosensoriyel Tinnitus Nedir?
Son yıllarda yapılan çalışmalar, bazı kulak çınlaması vakalarının yalnızca işitme sistemiyle değil, çene eklemi, çiğneme kasları ve boyun bölgesinden gelen duyusal girdilerle de ilişkili olabileceğini göstermektedir.
Literatürde bu durum somatosensoriyel tinnitus olarak tanımlanmaktadır.
Özellikle çene hareketleri sırasında çınlamanın şiddetinin değişmesi veya boyun hareketleriyle artıp azalması klinisyenler açısından önemli ipuçları sağlayabilir.
Bazı Hastalarda Kulak Çınlaması Çene Eklemi Üzerindeki Aşırı Yüklenme ile İlişkili Olabilir
Kliniğimizde değerlendirdiğimiz birçok hastada ortak bazı bulgularla karşılaşmaktayız.
Çene Eklemi Üzerindeki Yükü Artıran Bulgular
Bu hastalarda sıklıkla;
Alt çenenin ideal fonksiyonel pozisyonda olmadığı,
Dişlerin kapanışının eklem için uygun olmadığı,
Çene ekleminin normalden daha fazla yük taşıdığı
görülebilmektedir.
Bu durum yıllar içerisinde çene eklemi ve çevre dokular üzerinde farklı etkiler oluşturabilir.
Aşırı Yüklenme Hangi Problemlere Neden Olabilir?
Çene eklemi üzerindeki aşırı yüklenme zamanla;
Eklem diski üzerinde baskıya,
Eklem dokularında strese,
Çiğneme kaslarında aşırı aktiviteye,
Baş-boyun kaslarında kompansasyonlara
neden olabilir.
Kulak bölgesi ile çene eklemi arasındaki yakın anatomik ilişki nedeniyle bu mekanik yüklenmeler bazı hastalarda kulak çınlaması, kulakta dolgunluk hissi, baş dönmesi veya denge problemleri şeklinde ortaya çıkabilir.
Çene Eklemi, Omurga ve Postür Birlikte Değerlendirilmelidir
Prof. Dr. Mehmet Oğuz Öztoprak’ın yaklaşımında çene eklemi yalnızca ağız içerisindeki bir problem olarak ele alınmaz.
Çünkü insan vücudu birbirinden bağımsız çalışan sistemlerden oluşmaz.
Postür Bozuklukları Çene Eklemine Etki Edebilir
Özellikle;
İleri baş pozisyonu, yani Forward Head Posture,
Boyun düzleşmesi,
Omuz asimetrileri,
Skolyoz,
Omurga dizilim bozuklukları
çene eklemi üzerine binen yükleri değiştirebilir.
Bazı hastalarda omurgadaki dengesizlikler çene pozisyonunu etkilerken, bazı hastalarda çene kapanışındaki problemler baş-boyun postürünü etkileyebilmektedir.
Bu nedenle kulak çınlaması ve çene eklemi şikâyetleri bulunan bireylerde yalnızca dişlerin değil, postürün, omurganın ve kas-iskelet sisteminin de değerlendirilmesi gerekir.
Gerekli durumlarda fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanları ile multidisipliner çalışmalar tedavinin önemli bir parçasını oluşturabilir.
Prof. Dr. Mehmet Oğuz Öztoprak’ın Ortopedik Yaklaşımı
Biz kulak çınlaması olan her hastayı yalnızca “çınlama” şikâyeti ile değerlendirmeyiz.
Öncelikle çene eklemi, kapanış, postür, hava yolu ve kas-iskelet sistemi arasındaki ilişkiyi anlamaya çalışırız.
Değerlendirme Sürecinde Hangi Sorular Sorulur?
Bu süreçte şu soruların cevabı araştırılır:
Alt çene doğru pozisyonda mı?
Çene eklemi üzerindeki yük dengeli mi?
Kapanış ilişkisi eklemi zorluyor mu?
Diş sıkma eklem basıncını artırıyor mu?
Hava yolu darlığı ve uyku bozukluğu mevcut mu?
Boyun ve kafa postürü sisteme nasıl etki ediyor?
Omurga ve vücut dengesi çene sistemini etkiliyor mu?
Çünkü bu hasta grubunda çoğu zaman yalnızca kulağa odaklanmak yeterli olmayabilir. Çene sistemi, kas-iskelet dengesi, hava yolu ve oklüzal ilişkiler birlikte değerlendirilmelidir.
Tedavinin Amacı Çınlamayı Bastırmak Değil, Altta Yatan Dengesizliği Araştırmaktır
Tedavide hedef yalnızca semptomları azaltmak değildir.
Asıl amaç; çene eklemi, çiğneme kasları ve oklüzal sistem arasındaki fonksiyonel dengeyi yeniden değerlendirmek, çene eklemi üzerindeki biyomekanik yükleri azaltmak ve hastanın bireysel ihtiyaçlarına uygun tedavi planını oluşturmaktır.
Ortopedik Çene Pozisyonu Ne Anlama Gelir?
Burada ortopedik çene pozisyonundan kastımız; çene eklemi, çiğneme kasları ve dişlerin birbirleriyle en dengeli ve fizyolojik ilişki içerisinde çalışabildiği fonksiyonel pozisyondur.
Bu yaklaşımda amaç yalnızca mevcut şikâyete odaklanmak değil, çene eklemi sisteminin neden zorlandığını anlamaktır.
Tedavi Planında Hangi Yaklaşımlar Yer Alabilir?
Bu amaçla vakaya göre;
Fonksiyonel ortopedik tedaviler,
Oklüzal dengeleme yöntemleri,
Ortodontik tedaviler,
Şeffaf plak uygulamaları,
Çene eklemi rehabilitasyonu,
Hava yolu odaklı tedaviler,
Postür ve omurga rehabilitasyonu
birlikte planlanabilir.
Çene eklemi üzerindeki yük azaldığında ve sistem daha dengeli çalışmaya başladığında bazı hastalarda kulak çınlamasının şiddetinde azalma ve yaşam kalitesinde iyileşme gözlenebilmektedir.
Her Kulak Çınlaması Çene Ekleminden Kaynaklanmaz
Elbette kulak çınlamasının tek nedeni çene eklemi değildir.
Kulak hastalıkları, nörolojik problemler, damar hastalıkları ve diğer sistemik nedenler mutlaka araştırılmalıdır.
Hangi Hastalarda Çene Eklemi Değerlendirilmelidir?
Ancak özellikle;
Diş sıkma alışkanlığı olan,
Çenesinden ses gelen,
Sabah çene yorgunluğu yaşayan,
Baş-boyun ağrıları bulunan,
Postür bozukluğu olan,
Kulak muayeneleri normal çıkan
kişilerde çene eklemi ve oklüzal sistem mutlaka değerlendirilmelidir.
Sonuç
Kulak çınlaması bazen kulağın değil, çene eklemi sisteminin yardım çağrısı olabilir.
Modern yaklaşım yalnızca kulağa değil; çene eklemine, kapanış ilişkilerine, ortopedik çene pozisyonuna, kas sistemine, omurgaya, postüre ve hava yoluna birlikte bakmayı gerektirir.
Kliniğimizde amaç yalnızca semptomları baskılamak değil, hastayı bir bütün olarak değerlendirerek çene eklemi, oklüzyon, hava yolu, postür ve kas-iskelet sistemi arasındaki ilişkiyi anlamaktır.
Çünkü bazen tedavi edilmesi gereken şey kulak çınlaması değil, kulak çınlamasına neden olan biyomekanik dengesizliğin kendisidir.