Skolyoz, Omuz Asimetrisi ve Çene Kapanışı Arasında Bir İlişki Var mı?
Prof. Dr. Mehmet Oğuz Öztoprak’ın fonksiyonel ve ortopedik yaklaşımı.
Birçok kişi çene eklemi problemlerinin yalnızca ağız içerisinde başladığını düşünür. Benzer şekilde omurga eğrilikleri veya omuz seviyesindeki farklılıkların da yalnızca ortopedik bir sorun olduğu kabul edilir.
Ancak insan vücudu birbirinden bağımsız çalışan yapılardan oluşmaz. Çene eklemi, boyun, omurga, kas sistemi ve postür arasında sürekli bir etkileşim vardır. Bu nedenle bazı hastalarda çene eklemi şikâyetleri ile omurga ve postür problemleri birlikte görülebilmektedir.
Skolyoz Nedir?
Skolyoz, omurganın üç boyutlu yapısında meydana gelen eğrilik ve rotasyon değişikliklerini tanımlayan bir durumdur. Skolyozu olan bireylerde şunlar görülebilir:
- Omuz seviyelerinde farklılık
- Kalça asimetrisi
- Gövde dengesinde değişiklik
- Kas aktivitesinde farklılıklar
Skolyozun derecesi ve etkileri kişiden kişiye değişmektedir.
Omurga Dengesi Baş Pozisyonunu Etkileyebilir
Başımız vücudumuzun en ağır yapılarından biridir. Omurgadaki denge değişiklikleri başın taşınma şeklini etkileyebilir. Baş pozisyonundaki değişiklikler ise şunları etkileyebilir:
- Boyun kaslarını
- Çene kaslarını
- Çene eklemini
- Alt çenenin fonksiyonel hareketlerini
Bu nedenle bazı bireylerde omurga kaynaklı biyomekanik değişiklikler çene sistemine yansıyabilmektedir.
Çene Kapanışı ve Postür Arasında Bir İlişki Var mı?
Bu konu uzun yıllardır bilimsel araştırmaların odağında yer almaktadır. Bugün elimizdeki veriler, çene kapanışı ile postür arasında belirli ilişkiler olabileceğini göstermektedir.
Ancak her postür bozukluğunun nedeni çene kapanışı değildir. Aynı şekilde her çene eklemi probleminin nedeni de omurga değildir. Bununla birlikte bazı hastalarda şunlar birlikte görülebilmektedir:
- Çene eklemi ağrıları
- Diş sıkma alışkanlığı
- Baş ağrıları
- Boyun ağrıları
- Omuz asimetrileri
- Duruş bozuklukları
Bu nedenle hastanın bütüncül değerlendirilmesi önem taşır.
Omuz Asimetrisi Çene Sistemini Etkileyebilir Mi?
Omuz kuşağı, boyun ve baş pozisyonu ile doğrudan ilişkilidir. Özellikle uzun süre devam eden kas dengesizlikleri şunları etkileyebilir:
- Boyun kaslarının çalışma düzenini
- Baş pozisyonunu
- Çene kaslarının aktivitesini
Bu durum bazı bireylerde çene eklemi üzerine binen yüklerin değişmesine katkıda bulunabilir.
Prof. Dr. Mehmet Oğuz Öztoprak’ın Yaklaşımı
Kliniğimizde çene eklemi değerlendirmesi yalnızca dişlere bakılarak yapılmaz. Aynı zamanda şu yapılar bir bütün olarak değerlendirilir:
- Baş pozisyonu
- Boyun postürü
- Omurga dengesi
- Omuz seviyeleri
- Oklüzal ilişkiler
- Hava yolu yapısı
- Kas-iskelet sistemi fonksiyonları
Amaç, tek bir semptoma odaklanmak değil, hastanın fonksiyonel sistemini anlamaktır.
Tedavide Amaç Nedir?
Tedavide amaç yalnızca çene eklemi şikâyetlerini azaltmak değildir. Amaç şunlardır:
- Fonksiyonel dengesizlikleri belirlemek
- Çene eklemi üzerindeki yükleri değerlendirmek
- Oklüzal sistemi analiz etmek
- Postürü iyileştirmek
- Gerektiğinde multidisipliner yaklaşım oluşturmak
Bu amaçla ortodonti, fizik tedavi ve rehabilitasyon, ortopedi ve diğer ilgili disiplinlerle iş birliği yapılabilir.
Sonuç
Skolyoz, omuz asimetrisi ve çene kapanışı arasında her hastada aynı şekilde işleyen bir ilişki yoktur. Ancak insan vücudunun biyomekanik bütünlüğü düşünüldüğünde bu sistemlerin birbirinden tamamen bağımsız olduğunu söylemek de mümkün değildir.
Bu nedenle çene eklemi problemleri bulunan bireylerde postür ve omurga değerlendirmesi; postür problemleri bulunan bireylerde ise çene sistemi değerlendirmesi göz ardı edilmemelidir.
Çünkü bazen sorun tek bir bölgede değil, tüm sistemi etkileyen fonksiyonel dengesizliklerde yatmaktadır.
Çene eklemi ile denge ve baş dönmesi ilişkisini de merak ediyorsanız "Çene Eklemi Baş Dönmesi ve Denge Problemlerine Neden Olabilir Mi?" başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Skolyoz nedir?
Skolyoz, omurganın üç boyutlu yapısında meydana gelen eğrilik ve rotasyon değişikliklerini tanımlayan bir durumdur. Omuz seviyelerinde farklılık, kalça asimetrisi, gövde dengesinde değişiklik ve kas aktivitesinde farklılıklarla görülebilir.
Skolyoz çene eklemini etkiler mi?
Her hastada aynı şekilde işleyen bir ilişki yoktur; ancak vücudun biyomekanik bütünlüğü nedeniyle omurga kaynaklı değişiklikler bazı bireylerde baş pozisyonunu ve dolayısıyla çene sistemini etkileyebilir.
Çene kapanışı ile postür arasında ilişki var mı?
Eldeki veriler belirli ilişkiler olabileceğini gösteriyor. Ancak her postür bozukluğunun nedeni çene kapanışı, her çene eklemi probleminin nedeni de omurga değildir; bu yüzden bütüncül değerlendirme önemlidir.
Omuz asimetrisi çene sistemini etkileyebilir mi?
Omuz kuşağı boyun ve baş pozisyonuyla doğrudan ilişkilidir. Uzun süreli kas dengesizlikleri boyun ve çene kaslarının çalışmasını etkileyerek çene eklemi üzerine binen yüklerin değişmesine katkıda bulunabilir.
Çene eklemi problemim var, omurgamı da kontrol ettirmeli miyim?
Çene eklemi problemi olan bireylerde postür ve omurga değerlendirmesi, postür problemi olanlarda ise çene sistemi değerlendirmesi göz ardı edilmemelidir. Bütüncül bakış daha doğru sonuç verir.
Tedavi nasıl planlanır?
Amaç yalnızca çene eklemi şikâyetlerini azaltmak değil, fonksiyonel dengesizlikleri belirlemektir. Gerektiğinde ortodonti, fizik tedavi ve rehabilitasyon, ortopedi gibi disiplinlerle multidisipliner iş birliği yapılabilir.